اختراع یک راه حل نوآورانه و جدید، برای یک مشکل فنی است که تا به حال وجود نداشته است. اختراع نوعی ابداع است که در آن برنامه‌ریزی و طرح ساخت یک وسیله یا محصول نو و جدیدی که، در صنعت، بازرگانی، کشاورزی و یا هر بخش دیگری کاربردهایی را داشته باشد، پایه ریزی می‌شود.
حال در مورد اختراع می‌دانیم!

یک مخترع هستید؟

در این مقاله به جواب تک‌تک سؤالاتتان در زمینه ثبت اختراع، شرایط و مدارک مورد نیاز برای ثبت اختراع برسید.

 

ثبت اختراع چیست؟

ثبت اختراع حق انحصاری است که در قبال اختراع یا ایده‌ی ثبت شده به مخترع یا نماینده قانونی او اعطا می‌شود.

اختراعی قابل ثبت هستند که نوآورانه بوده و در صنعت، کاربرد داشته باشد. نوآورانه بودن یعنی در فنون یا صنعت قبلی به وجود نیامده باشد، و یک مهارت عادی در حرفه و فنی مشخص نباشد؛ همچنین اختراعی کاربردی است، که در بخشی از صنعت، قابل ساختن و استفاده کردن باشد. منظور از صنعت، مواردی نظیر کشاورزی، صنایع دستی، خدمات و… می باشد.

بنابراین افرادی که یک ابداع و یا معرفی هر محصول جدیدی را دارند که در زمینه‌های کاری تحول ایجاد می‌کند و یا افرادی که یک کشف جدید دارند و یا هر محصول جدید به روش نوین برای یک محصول در هر زمینه ای (صنعتی، تجاری و…) را پیدا کرده‌اند؛ می‌توانند برای ثبت اختراع اقدام کنند.

ثبت اختراع چگونه انجام می‌شود؟

متقاضیان ثبت اختراع بعد از آماده سازی مدارک مورد نیاز می‌توانند به سایت مرکز مالکیت معنوی بخش خدمات الکترونیک مراجعه کرده و نسبت به ایجاد حساب کاربری، تکمیل فرم اظهارنامه و ارسال ضمائم درخواستی اقدام کنند.

اکثر مراحل الکترونیکی هستند و نیازی به مراجعه متقاضی ندارند.

مزایای ثبت اختراع

از آن جایی که مراحل و شرایط ثبت اختراع دشواری‌های بسیاری دارد. سؤالی که برای یک مخترع پیش می‌آید این است که ثبت اختراع چه مزایایی داشته و ارزش این همه دوندگی را دارد؟

مزایای ثبت اختراع به شرح زیر هستند:

1. حقوق اختراع ثبت شده منحصراً به مخترع تعلق می‌گیرد

2. کسی بدون اجازه مخترع نمی‌تواند به صورت تجاری از آن اختراع استفاده کند.

3. شما نسبت به شایر شرکت‌ها برتری داشتن محصولی منحصربه‌فرد را دارید.

4. بازگشت سرمایه هزینه شده و یا در مواردی سود بیشتر به علت حق انحصاری درآمد مضاعف از محل تفویض اجازه بهره‌برداری و انتقال اختراع

5. شرکت در جشنواره ها، مسابقات وسمینارهای بین المللی و کسب مدال‌های بین المللی

6. دسترسی به فناوری از طریق لیسانس دوجانبه

7. دسترسی به بازارهای جدید

8. عضویت در بنیاد نخبگان ملی و بهره مندی از از تسهیلات اعطایی مرتبط با آن

9. توانایی بیشتر برای دریافت وام و یا جمع‌آوری منابع مالی با نرخ معقول بهره ابزاری قدرتمند برای اقدام قانونی علیه تقلیدکنندگان و سوءاستفاده کنندگان

10. وجهه مثبت شرکت یا بنگاه صاحب اختراع

11. استفاده از مزایای بنیاد ملی نخبگان

12. امکان برخورداری از تسهیلات اعطایی برای خدمت سربازی (کاهش مدت خدمت، گذراندن دوران خدمت در مراکز تحقیقاتی و در مجاورت محل سکونت، امکان اجرای پروژه پژوهشی به جای خدمت عادی سربازی جهت اخذ کارت پایان خدمت حتی در حین تحصیل، و…)

13. استفاده از تسهیلات شرکت‌های فناوری و دانش‌بنیان

14. استفاده از صندوق حمایت از پژوهشگران کشور

15. پیشرفت کشور به سوی خلق فناوری‌های جدید

16. معاف شدن از گذران دوره طرح برای گروه‌های پزشکی پس از تأیید وزارت بهداشت

17. افزایش انگیزه سایر مخترعین برای ثبت اختراع

18. عضویت در انجمن دانشجویان استعدادهای درخشان

19. برخورداری از تسهیلات مقرر شده برای استعدادهای درخشان

20. ایجاد فضای رقابت سالم بین شرکت‌ها و محصولات

مدت زمان ثبت اختراع

مدت زمان ثبت اختراع برای اختراعات گوناگون، متفاوت است . این زمان به منظور این است که با ثبت اظهارنامه در سایت اینترنتی اداره ثبت اختراعات ، این اظهارنامه توسط کارشناسان مورد بررسی قرار می‌گیرد و در صورت مشاهده نواقص در مدارک ارائه شده نتیجه بررسی به متقاضی ثبت اختراع ارسال می‌شود .

بنابراین ترتیب زمان استعلام اظهارنامه ثبت اختراع متفاوت بوده و با در نظر داشتن عدم نقص در پرونده و مدارک ارسالی از سوی متقاضی، اداره مالکیت صنعتی گواهی ثبت اختراع را ارسال می‌کند.

زمان تقریبی بررسی مدارک و ثبت در روزنامه رسمی به طور تقریبی 20 تا 30 روز کاری زمان خواهد برد. البته این زمانی است که متخصصان موفق به ثبت اختراع می‌شوند. در صورت نداشتن تجربه ممکن است این بازه حداقل بین یک تا سه ماه به طول بینجامد.

مدت اعتبار ورقه ثبت اختراع
گواهی‌نامه ثبت اختراع یا ورقه ثبت اختراع به مدت 20 سال پس از صدور آن اعتبار دارد. البته دارنده آن باید هر ساله اقساطی را بپردازد تا این گواهی به قوت خود باقی بماند.

اختراعات قابل ثبت

هر فرد متقاضی که دارای شرایط زیر باشد می‌تواند اقدام به ثبت اختراع کند.

1. ابداع هر محصول صنعتی جدید

2. کشف هر وسیله جدید یا اعمال وسایل موجوده به طریق جدید برای تحصیل یک نتیجه یا محصول صنعتی یا فلاحتی

اختراعات غیر قابل ثبت ( استثنائات ثبت اختراع )

طرح‌های صنعتی و علائم تجاری موارد زیر از حیطه حمایت ثبت اختراع خارج است:

• کشفیات، نظریه‌های علمی

• روش‌های ریاضی و آثار هنری

• طرح‌ها و قواعد یا روش‌های انجام کار تجاری و سایر فعالیت‌های ذهنی و اجتماعی

• روش‌های تشخیص و معالجه بیماری‌های انسان یا حیوان

• منابع ژنتیک و اجزاء ژنتیک تشکیل دهنده آن‌ها و همچنین فرآیندهای بیولوژیک تولید آن‌ها

• آن چه قبلاَ در فنون و صنایع پیش بینی شده باشد.

• اختراعاتی که بهره برداری از آن‌ها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد

روش‌های ثبت اختراع

ثبت اختراع در جهان به دو طریق صورت می‌گیرد:

1. روش اظهاری (اعلامی)

2. روش تحقیقی

ثبت اختراع در جمهوری اسلامی ایران به روش نخست یعنی اعلامی (اظهاری) صورت می‌گیرد.

متقاضی باید جهت ثبت اختراع به اداره ثبت اختراعات مربوط یا همان اداره کل مالکیت صنعتی مراجعه نمود. یا از طریق سایت اداره کل مالکیت صنعتی اقدام کند.

روش اعلامی ثبت اختراع

روش اعلامی یا اظهاری ثبت اختراع به این صورت است که در این روش به شرط عدم سابقه در محل ثبت و قرار گرفتن در حیطه موضوعات قابل ثبت، ادعای ثبت مخترع مقرون به صحت در نظر گرفته شده و موضوع به ثبت می رسد.

این روش، روشی است که برای ثبت اختراع در جمهوری اسلامی ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد.

روش تحقیقی ثبت اختراع

روش تحقیقی ثبت اختراع در برخی از کشورها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش در کشورهایی که از وسایل، امکانات و آزمایشگاه‌های قابل توجه برخوردارند مرسوم است.

روش تحقیقی ثبت اختراع به این صورت است که قبل از ثبت، ضمن محرمانه نگهداشتن اطلاعات و در نظر گرفتن حق تقدم متقاضی، موضوع مطرح شده به عنوان اختراع را از نظر ماهیت و کیفیت بررسی کرده و آزمایش‌ها و تحقیقات لازم را انجام می‌دهند تا صحت و سقم ادعا را مشخص کنند و سپس اقدام به ثبت می‌نمایند.

مراحل ثبت اختراع چگونه است؟

1. قبول تعهد نامه جهت رعایت مواد قانونی

2. انتخاب نوع اظهارنامه

3. وارد کردن اطلاعات اظهارنامه

همه این موارد از طریق سایت اداره کل مالکیت صنعتی امکان پذیر است.

مدارک مورد نیاز جهت ثبت اختراع اشخاص حقیقی

1. اظهارنامه اختراع ( 3 نسخه )

اظهارنامه اختراع جزء اوراق بهادار است و باید این فرم مخصوص را از واحد فروش اوراق بهادار واقع در اداره کل ثبت شرکت‌ها تهیه و به زبان فارسی و بدون لاک گرفتگی، قلم خوردگی و پاره‌گی تنظیم نمود.

در تنظیم و تسلیم اظهارنامه موارد ذیل باید رعایت گردد:

• نام و سایر اطلاعات لازم در خصوص متقاضی، مخترع و نماینده قانونی او ، در صورت وجود و عنوان اختراع در اظهارنامه درج شود.

• در مواقعی که متقاضی شخص مخترع نیست، مدارک دال بر سمت قانونی وی همراه اظهارنامه تحویل گردد.

• ادعای مذکور در اظهارنامه، گویا و مختصر بوده و با توصیف همراه باشد، به نحوی که برای شخص دارای مهارت عادی در فن مربوط واضح و کامل بوده و حداقل یک روش اجرایی برای اختراع ارائه کند.

2. توصیف اختراع ( 3 نسخه )

به موجب ماده 10 آیین نامه‌ی اجرایی قانون ثبت اختراعات، توصیف اختراع باید صریح و همراه با جزییات کامل و مشتمل بر نکات ذیل باشد:
• عنوان اختراع به گونه‌ای که دراظهارنامه ذکر گردیده است.

• زمینه فنی اختراع مربوط.

• مشکل فنی و بیان اهداف

• شرح وضعیت دانش پیشین و سابقه پیشرفت‌هایی که در ارتباط با اختراع ادعایی وجود دارد.

• ارائه راه حل برای مشکل فنی موجود همراه با شرح دقیق.

• توضیح اشکال، نقشه و نمودارها.

• بیان واضح و دقیق مزایای اختراع ادعایی.

• ذکر صریح کاربرد.

• توضیح حداقل یک روش اجرایی برای به کارگیری اختراع.

3. ادعا یا ادعاهای اختراع مطابق ماده 11 ادعای اختراع باید عناصر اختراعی را که حمایت از آن درخواست شده درچهارچوب مشخصه فنی تعیین کند.هر اختراع می تواند مشتمل بر یک یا چند ادعا باشد.ادعا یا ادعا ها باید صریح و منجز بوده و دارای شرایط ذیل باشد:

• معقول بودن تعداد آن‌ها.

• فراتر از اطلاعات افشا شده نباشد.

• بیان ویژگی‌های فنی مثبت

4. خلاصه‌ای از توصیف اختراع وفق مواد 13و14 خلاصه مشتمل بر 70 تا 200 کلمه و فقط برای بیان اطلاعات اختراع و درصورت لزوم مشتمل بر فرمول شیمیایی یا معادلات ریاضی باشد.

5. نقشه یا نقشه‌ها در صورت لزوم چنان چه نقشه‌ها، نمودارها و جداول بخشی از ضمیمه اظهارنامه اختراع باشند در ترسیم آن‌ها باید نکات ذیل رعایت شوند:

• در روی کاغذ بادوام و در قطع A4. با خطوط پر رنگ و یک دست مشکی و غیررنگی کشیده شود و ترجیحاَ در رسم آن‌ها از ابزارهای فنی نقشه کشی استفاده شود و حداکثر حاشیه اوراق به ترتیب از بالا 5/2 سانتی متر از چپ 5/1 سانتی متر، از راست 5/2 سانتی متر و از پایین 1 سانتی متر باشد.

• وضوح و شفافیت نقشه‌ها به نحوی باشد که امکان تکثیر یا تصویر برداری آن میسر شود.

• تمام عناصر نقشه یا نمودار دارای مقیاس باشد مگر آنکه برای فهم اختراع ، برجسته نمودن بخش خاصی از نقشه و یا نمودار ضروری باشد.

• تا حدامکان به صورت عمودی در صفحه قرار گیرد.

• اعداد، حروف و نشانه‌ها به طور روشن ذکر شده و خوانا باشند.

• شامل نشانه هایی باشد که در توصیف بتوان به آن ها ارجاع داد.

• صفحات باید به ترتیب شماره گذاری شده و ترجیحاَ نشان دهنده شماره آن صفحه از کل صفحات باشد.

• هیچ توضیحی نباید روی نقشه وجود داشته باشد مگر در مورد جداول و نمودارها.

• در صورتی که هر یک از نقشه‌ها، نمودارها و جداول در بیش از یک صفحه باشد، کل صفحات باید بدون حذف بخشی از آن‌ها، شامل نشانه‌هایی مستقل از شماره صفحات باشد به نحوی که ارتباط و تمامیت قسمت‌ها را با یکدیگر روشن سازد.

6. مدارک مثبت هویت متقاضی و مخترع برای متقاضی اشخاص حقیقی:

• کپی شناسنامه و کپی کارت ملی

• مدارک مثبت هویت مخترع ارائه کپی شناسنامه و کارت ملی مخترع

7. درخواست کتبی مبنی بر عدم ذکر اسم مخترع، چنانچه مخترع نخواهد اسم وی ذکر شود.

8. مدارک مربوط به حق تقدم که باید هم زمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف 15 روز از آن تاریخ تسلیم شود.

9. رسید مربوط به پرداخت هزینه های قانونی

• هزینه اظهارنامه

• معادل ارزی کلیه هزینه‌ها و تعرفه‌ای ثبتی علامت بر مبنای فرانک سوئیس

مدارک مورد نیاز جهت ثبت اختراع اشخاص حقوقی

10.مدارک نماینده قانونی مانند وکیل، دارنده یا دارندگان حق امضا برای اشخاص حقوقی و…